Wim van de Kant, Monumentenwacht Utrecht: “Het kwaliteitsdenken is bij ons erg aanwezig”

Monumentenwacht Utrecht is gecertificeerd volgens de BRL2000 Erkend Monumenten Adviesbureau en URL 2005, gebouwinspecties, type A en B. Wim van de Kant is sinds januari 2023 directeur van de Utrechtse Stichting. “Ik kwam binnen als interim-directeur, en toen na 1,5 jaar de vraag kwam of ik wilde blijven, hoefde ik daar niet lang over na te denken. Het is een erg leuke, dynamische organisatie met veel expertise in huis.”

De monumentenwachten in Nederland zijn allemaal zo’n 50 jaar geleden gestart, toen de monumentenzorg in Nederland verder professionaliseerde. Er is een overkoepelende landelijke vereniging, Monumentenwacht Nederland, waar elke provincie met haar eigen monumentenwacht lid van is. Hoe het werk van monumentenwachters eruit ziet, schetst Van de Kant aan de hand van een gemiddelde werkdag. “Wij verzamelen rond 7:30 bij ons kantoor op Fort Lunetten. Met z’n allen een kop koffie en soms vindt er dan ook even vakinhoudelijke overleg plaats over een te inspecteren object. Rond 8:00 uur vertrekken de monumentenwachters in tweetallen de provincie in. Zij inspecteren op verzoek van de eigenaars allerlei soorten monumenten, van de kruipruimte tot aan de nok. Dat zijn meestal woonhuizen in particulier bezit, maar bijvoorbeeld ook kerken, kastelen of buitenplaatsen. Het zijn hoe dan ook rijks- of gemeentelijke monumenten of gebouwen met een beeldbepalend of karakteristiek karakter. Gedurende de dag druppelen de collega’s weer binnen om rapporten op te maken van datgene dat geconstateerd is. Eigenaren weten aan de hand van die rapporten de vervolgstappen voor het te plegen onderhoud. En onze rapporten kunnen ook belangrijk zijn voor subsidie aanvragen.”

Er wordt gewerkt met een abonnementsstructuur: door lid te zijn van de Monumentenwacht liggen de uurtarieven vanwege de subsidie vanuit de provincie Utrecht op een vriendelijk niveau (€ 62,50 per uur per persoon, en vrij van BTW). Van de Kant: “En bij de dienstverlening hoort ook dat de Monumentenwachters het pand wind- en waterdicht achterlaten: als je toch op het dak staat, kunnen lekkages vaak snel worden verholpen. Verder gebeurt alles met de ERM-richtlijnen en de restauratieladder in het achterhoofd, en dat leidt tot adviezen die erop gericht zijn om het adequaat-noodzakelijke te doen. De monumentale waarden zijn het belangrijkst.”

Door de naderende wettelijke verplichting van een energielabel voor monumenten – bij verkoop of nieuwe verhuur – verwacht Van de Kant een flinke stijging in het aantal vragen over verduurzaming. “Recent is een collega specifiek opgeleid en gecertificeerd zodat wij energielabels kunnen verstrekken voor monumenten. Dat vergt toch heel specifieke kennis van zaken. Met name professionele eigenaren met een huurdersportefeuille zijn er volop mee bezig. ”

De certificering van Monumentenwacht Utrecht volgens de URL ERM 2005 gebouwinspecties, is een proces dat een voorganger van Van de Kant heeft geïnitieerd. “Maar ik zou het zo opnieuw doen”, aldus Van de Kant. “Je ziet dat het certificeringsproces de Monumentenwacht Utrecht een enorme kwaliteitsimpuls heeft gegeven. De rapporten worden sindsdien geheel gebaseerd op de verschillende ERM-uitvoeringsrichtlijnen met werkinstructies. Dat is heel handig voor onze klanten die het werk natuurlijk vervolgens ook moeten laten uitvoeren, of daar een subsidie voor willen aanvragen. Ook aan de bedrijfsprocessenkant (BRL) heeft het ons geholpen om professioneler te worden. Een stichting van zo’n 20 medewerkers kan al snel kwetsbaar zijn omdat de manier van werken bij 1 of 2 personen bekend is. Als die uitvallen of vertrekken is veel kennis ineens vertrokken en dat is voor de continuïteit niet wenselijk. De ERM-certificering zorgt ervoor dat over alle processen is nagedacht, en ze optimaal zijn ingericht. Het kost tijd en moeite, maar is zeker voor ons van hoge toegevoegde waarde.”