Nieuw vakboek leibedekking: niet alleen voor leidekkers

Van Reenen en Boeder gaan vele jaren terug: beiden hebben een achtergrond in de restauratie en beiden kennen elkaar uit het vakonderwijs. Waar Boeder naast generalist ook specialist in inspecties en kwaliteitsbeheer is, heeft Van Reenen zich – naast het onderwijzen – toegelegd op bouwhistorie. Het is niet hun eerste boek samen, en vermoedelijk volgen er nog meer. Maar eerst terug naar het leidekken. Wat was de aanleiding voor dit vakboek? Van Reenen: “Wij werkten eerder samen aan lesmateriaal voor de NCE-opleiding Restauratie Leidekker & Loodgieter, en dat materiaal was dusdanig waardevol, dat we het zonde vonden om het niet breder te delen. Het NRC heeft een wensenlijstje van publicaties, en leibedekking is één van die wensen. Dankzij subsidies van het Cultuurfonds en het Hendrik Mullerfonds konden we stappen zetten.”

Naast de twee auteurs was er een expertgroep van specialisten uit het veld die meegelezen heeft. Het idee was een vakboek dat de volle breedte van het vak omvat, en daarmee interessant is voor een breder publiek dan alleen de circa 150 Nederlandse leidekkers. Van Reenen: “Het boek gaat ook nadrukkelijk over planvorming, werkvoorbereiding en bouwhistorie. Wat komt er bij zo’n restauratie kijken, en hoe beoordeel je de restauratie van een leien dak? Eigenaren en toezichthouders zitten met veel vragen. Dit boek poogt daar een antwoord op te geven.”

De kennis over leidaken en de manier van restaureren is volgens de auteurs met name bij eigenaren en toezichthouders immers vaak onvoldoende. Boeder: “Aan een vergunning worden vaak eisen gesteld die overeenkomen met de richtlijn, maar vooral bij kleinere gemeenten is het toezicht daarna onvoldoende. Van een monumentambtenaar die met 0,5 FTE het hele restauratiespectrum moet kennen en eerst op toerisme zat,  kun je ook niet verwachten dat hij een gesprek op niveau kan voeren met een gespecialiseerd aannemer. De provincies stellen op hun beurt geen eisen aan de gemeenten op dit vlak. Er wordt onvoldoende gedaan om dit op te lossen.”  

Toch is het met de kwaliteit van uitgevoerde leidak-restauraties  in Nederland goed gesteld, stelt Boeder. “Met name door de komst van de ERM-richtlijnen is de kwaliteit van het werk in Nederland flink omhoog gegaan. In het verleden zag je nog wel eens fouten, zoals de verkeerde dekrichting of vorm. Dat komt eigenlijk nooit meer voor. Er zijn wel wat nieuwe technieken bijgekomen en verduurzaming is een belangrijker thema, maar de kern van het werk is al eeuwenoud. De richtlijnen vormen ook de basis van het boek, natuurlijk de de URL 4010 Historisch Leidak, maar ook de URL 4011 Metalen dakbedekkingen en URL 2005, Gebouwinspecties. De 15 tot 20 leidekbedrijven zijn in Nederland erg trots op hun werk. Toch heeft ook deze niche te maken met het bekende probleem van een gebrek aan jonge instroom.”

Van Reenen en Boeder hebben niet de illusie dat hun boek zal zorgen voor een hausse aan nieuwe, jonge leidekkers. Waar het wel voor zorgt is aandacht voor dit prachtige vak, en hopelijk ook meer kennis en inzicht in de specifieke technieken. Het boek is vanaf nu te bestellen via het NRC.

Een nieuw project staat al op stapel. Boeder: “Er ontbreken in de serie van het NRC nog meer vakboeken; het volgende project gaat over metselwerk en voegen.” Ook zo’n mooi onderwerp, waarover ongetwijfeld binnenkort meer.