Kennisbijeenkomst over verduurzaming in de praktijk - 8 december
27 Oktober 2026
Mensen verblijven, werken en wonen graag in monumentale gebouwen vanwege de bijzondere sfeer en uitstraling. Toch kleeft er vaak een nadeel aan oude gebouwen: ze kosten veel energie en de broodnodige verduurzaming kan complex en kostbaar zijn. Voor monumenteigenaren en professionals die aan de slag willen met verduurzaming, organiseren ERM en Kennis en Kunde op dinsdag 8 december een gratis bijeenkomst bij het UNESCO-werelderfgoed in Frederiksoord (DR).
Het energieverbruik van monumenten is doorgaans hoog en het wooncomfort matig. Eigenaren die een monument willen verduurzamen, twijfelen daarover omdat ze bezorgd zijn de monumentale waarden aan te tasten. Met kennis van zaken zijn in veel gevallen echter wel degelijk milieuwinst en betere energieprestaties te behalen, waarbij ook het monument intact blijft.
Op dinsdag 8 december van 13:00 – 17:00 vertellen verschillende experts over verduurzaming in de praktijk. Architect Arnoud Olie gaat in op ethische afwegingen, duurzaamheidsvraagstukken, dilemma’s in het vergunningstraject en ontwerpkeuzes. Felix Kusters van ERM presenteert alvast de nieuwe ERM-richtlijn ‘DuMo-advies; verduurzamingsadvies gebouwd erfgoed’, die momenteel ontwikkeld wordt. Aansluitend zijn er praktijkgerichte excursies naar de Kolonie van Weldadigheid Frederiksoord, waarbij specialisten laten zien welke mogelijkheden er zijn bij verduurzaming. Na de excursies is er voor ontmoeting en verbinding met andere professionals en monumenteigenaren.
Aanmelden voor de bijeenkomst kan via: https://stichtingerm.nl/event/kennisbijeenkomst-verduurzaming-in-de-praktijk-van-monumenten
Daarbij kan ook de voorkeur voor de excursie worden opgegeven.
Locatie: De Maatschapij van Weldadigheid
Het cultuurhistorische landschap Frederiksoord omvat 33 rijksmonumenten en 2 provinciale monumenten, en is onderdeel van van de Koloniën van Weldadigheid (UNESCO). Bij de restauratie en verduurzaming van dit erfgoed is regionale samenwerking essentieel, zo zal ook Minne Wiersma namens De Maatschappij van Weldadigheid op 16 november toelichten.
De bijeenkomst ‘Verduurzaming in de Praktijk’ is bedoeld voor professionals, monumenteigenaren en ambtelijke medewerkers die betrokken of geïnteresseerd zijn in verduurzaming en herontwikkeling van monumenten.
Programma (plenair)
12.30 uur Inloop
13.00 uur Welkom door ERM en Kennis+Kunde
13.15 uur De Maaschappij van Weldadigheid - van visie naar verbonden samenleving en monumentale plek met goed opdrachtgeverschap. Door Minne Wiersma, Maatschappij van Weldadigheid
13.45 uur In ontwikkeling: de ERM-Uitvoeringsrichtlijn DuMo-advies
Door Felix Kusters, verduurzamingsspecialist ERM en Vera Franken, rapporteur namens de begeleidingscommissie
14.15 uur Discussie: de verduurzamingsopgave van monumenten vanuit het perspectief van overheden, monumentenorganisaties/steunpunten en opdrachtnemers. Met volop ruimte voor vragen, discussie en interactie met de sector in de zaal.
14.45 uur Van duurzaam ontwerp naar praktische uitvoering.
Architect Arnoud Olie deelt zijn ervaring en kennis over de praktijk in de restauratie en verduurzamingsopgave.
15.30 uur Praktijkexcursies
Maak kennis met de 200 jaar rijke historie, verduurzamingsopgaven en restauraties van verschillende monumentale opjecten gelegen in Frederiksoord. Zoals de voormalige Tuinbouwschool, Bosbouwschool, Koloniehuisje, Mandenmakerij en de Tramloods.
Er zijn twee excursies:
Optie 1) Excursie met specialisten op het gebied van bouwkunde, restauratie en installaties. Hoe kunnen verduurzamingsmaatregelen en installaties worden ingepast in een monument?
Optie 2) Excursie door Museum De Proefkolonie vanuit cultuurhistorisch perspectief: ‘Het verhaal van de Maatschappij van Weldadigheid van 1818 tot nu.’
16.30 uur Verbinding en ontmoeting met andere monumenteigenaren en verduurzamingsprofessionals, met proeverij
17.30 uur Einde