Aanpak Arbeidsmarkt: verbetering door samenwerking

Op 1 december 2025 is, op initiatief van ERM, het ‘Actieplan Aanpak Arbeidsmarkt Restauratiesector’ gepresenteerd. Dit plan is zeer enthousiast ontvangen en heeft brede steun in de sector.

Volgens Paul Sikkema, samen met Herbert-Jan Hiep de stuwende krachten achter het actieplan, tonen de gesprekken van het afgelopen jaar aan dat de nood in de sector alleen maar groter wordt. “Die verborgen restauratiecrisis blijft niet langer verborgen. Er gaan veel vakmensen met pensioen, terwijl de instroom erg laag is. De problemen worden dus groter.”

Volgens Sikkema ligt het probleem deels bij de versnippering in het onderwijs. “De mbo-opleidingen gericht op restauratie zijn eigenlijk allemaal verdwenen, behalve op een paar plekken in Overijssel en de Achterhoek. Als leerlingen niet met het restauratievak in aanraking komen, zullen ze er ook niet voor kiezen; een leerling timmerwerk stroomt dan gewoon de nieuwbouw in. Het aanbod dat er wel is, is te versnipperd.”

Tegelijkertijd liggen er juist in dat onderwijs veel kansen, aldus Sikkema. “Uit gesprekken met onderwijsspecialisten komt naar voren dat het onderwijs de komende jaren veel minder rigide wordt: meer mogelijkheden voor online onderwijs en ook de mogelijkheid om verschillende diploma’s te combineren tot één grotere diploma. Dat biedt ook voor de restauratiesector mogelijkheden.”

Uit de gesprekken met de sector zelf komt een ander belangrijk punt naar voren dat ook in het initiële onderzoek stond: de restauratiesector straalt te weinig ‘trots’ uit. Sikkema: “Een buitenstaander heeft heel weinig zicht op het prachtige werk dat gedaan wordt. Restauratiebedrijven moeten daar veel meer tijd voor inruimen; laten zien wat ze aan het doen zijn.

Het aanpakken van de problemen op de arbeidsmarkt gaat de komende maanden leiden tot een actieagenda. ERM maakt tempo. Het voornemen is dat de ‘Actieagenda’ eind maart 2027 gereed is en dat dan meteen kan worden doorgegaan van de agenda.

Ook wordt bij het Nationaal Monumentencongres aandacht besteed aan de actieagenda, in een deelsessie over vakmanschap. Sikkema: “Op het monumentencongres wordt altijd de loftrompet gestoken over het belang van erfgoed, maar soms wordt vergeten dat er ook mensen nodig zijn voor herbestemming en restauratie. Dat zal tijdens die sessie centraal staan.”

Begin 2027 zal opnieuw een congres voor de sector over de ‘Actieagenda’ worden georganiseerd, vanuit de gedachte: ‘Samen, anders kan het niet!’

Iedereen die mee wil denken over de uitwerking van de ‘Actieagenda’ kan een mail sturen aan jasmijn.bus@stichtingerm.nl