Aandacht voor Limburgs Groen Erfgoed

Het Gilde netwerk is ‘kamerbreed’. Letterlijk tot in de verste uithoeken van ons land, en ook nog daarbuiten. Het zijn de extra onderlinge contacten binnen de Stichting Kennisontwikkeling Groen Erfgoed (SKGE) waarin het tuinbazengilde participeert, die de basis legden voor deze 2-daagse cursus in Zuid-Limburg.

Het bezoeken van een kennisdag centraal in het land vraagt voor de Limburgse leden van het Gilde altijd veel reistijd. Gelukkig zijn er uitzonderingen die het er voor over hebben, maar door een België-weekend in september 2023 met ook een bezoek aan Kasteel Elsloo werden de contacten weer versterkt. Het was vervolgens op de gecombineerde kennisdag die het Dinamofonds samen met het Gilde vorig jaar organiseerde dat duidelijk werd dat in Zuid-Limburg veel meer historische groenplekken aandacht nodig hebben.

Na de aanvankelijke inspanningen van René Gerats, inmiddels met pensioen maar voorheen stafmedewerker projecten en beheer van Stichting het Limburgs Landschap (SLL), heeft Jan Kluskens, Hoofd Steunpunt Landschapsbeheer SLL, vervolgens een mooi 2-daags programma opgezet. De SKGE die al enkele jaren allerlei cursussen op het gebied van historisch groen verzorgt voor groen erfgoed vrijwilligers in Zuid-Holland en de drie noordelijke provincies kan dat natuurlijk ook in Zuid-Limburg!

Vrijdag 24 april was de eerste bijeenkomst bij Kasteel Vaeshartelt, ten noordwesten van Maastricht, en zaterdag 25 april bij het voormalig kloostercomplex Hoogcruts, nog zuidelijker vlak bij de Belgische grens. SKGE docente Deyke van Donkelaar had de leiding en ik ging namens de SKGE als ‘onderwijsassistent’ mee.

Na een welkom door Jan Kluskens op het prachtige Kasteel Vaeshartelt werd duidelijk dat vrijwilligers voor het onderhoud van levensbelang zijn. Een uitdagend voorstelrondje maakte duidelijk dat er een heel diverse, maar zeer geïnteresseerde groep mensen bij elkaar zat. De presentatie over Landgoed Vaeshartelt van Deyke van Donkelaar maakte de geschiedenis, de complexiteit en het ensemble van deze historische plek duidelijk. Tijdens de rondgang met de beheerder Robby Markx werd aan de hand van treffende voorbeelden extra duidelijk hoe complex het onderhoud van zo’n groot landgoed echt is.

De tweede dag was bij aankomst op het voormalig kloostercomplex Hoogcruts meteen zichtbaar hoe divers historische plekken kunnen zijn. De geschiedenis van het gebouw zelf is al een boek waard, maar we concentreerden ons natuurlijk op de al grotendeels herstelde tuin. De cursisten werden uitgedaagd om een verdere verfijning van de tuininrichting voor te stellen. Daaruit bleek wat vrijwilligers voor dit soort plekken kunnen betekenen en hoe betrokken ze vaak zijn. Het inmiddels mooi uitgewerkte verslag van de cursus onderstreept dat beeld.

De evaluatie aan het einde van de tweede cursusdag maakte duidelijk dat deze vorm van kennisoverdracht heel zinnig is. Een overzicht van onderwerpen die als eerste aan bod zouden moeten komen is er ook al. Een van de deelnemers vatte het zo samen: “Dit is het beste wat SLL ooit voor ons gedaan heeft”. Die quote kan overtrokken zijn, maar is mij wel bijgebleven. Een vervolg op deze twee dagen is al in de maak.

Auteur: Hennes Claassen, Gilde van Tuinbazen en Stichting Kennisontwikkeling Groen Erfgoed